چاه مرتاض علي
چاه مرتاض علي
نزديكيهاي گهوارهي ديد (http://www.ganjei.com/1388/01/23/cradle-of-sight/)، جايي هست به نام «چاه مرتاض علي». بعضيها ميگويند «چاه مرتضي علي» ولي همان اولي درست است. آسانترين راه رسيدن به چاه اينطوري است كه برويد تا گهوارهي ديد (http://www.ganjei.com/1388/01/23/cradle-of-sight/) و جاده اسفالتهي پشت گهواره را بگيريد و برويد تا انتهايش كه برسيد به چ.م.ع. و چنين ساختماني را ببينيد:http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/img-5119.jpg
ساختمان تازه مرمت شده ولي قدمت دارد. توي سايت مدارك ميراث فرهنگي (http://www.ichodoc.ir/)، يكي عكس قديمي از بقعه هست به اين شكل:
http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/mortazali.jpg (http://www.ichodoc.ir/p-a/CHANGED/143/html/143-60.htm)
خودِ چاه داخل اين ساختمانِ تازه-بازسازي-شده است و يك سردر نسبتا قديمي دارد اين شكلي:
http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/img-5077.jpg
زير آن فرش ماشيني «بسم الله الرحمن الرحيم» يك كتيبه هست به تاريخ ۱۳۲۸ قمري (كمي كمتر از ۱۰۰ سال پيش. يك سال بعد از پيروزي مجاهدين و فتح تهران و فرار محمدعلي شاه قاجار). چند كتيبهي ديگر هم دور تا دور ورودي و اطراف آن هست كه معمولا خيلي محو شدهاند و به سختي خوانده ميشوند. فهرست كتيبههاي بنا را در همان سايت مدارك ميراث فرهنگي (http://www.ichodoc.ir/) ببينيد: «چاه مرتضي علي در شيراز (http://www.ichodoc.ir/p-a/CHANGED/143/html/143-60.htm)»
طبق نوشتهي اين مقاله قديميترين كتيبه اين بنا مربوط به سال ۱۰۱۲ قمري است (دوران صفوي) اما من آن را نديدم.
اما خود چاه يك غار طبيعي است با شيب خيلي تند كه در حال حاضر پله برايش ساختهاند و براي تامين روشنايي معمولا دور و بر ورودي شمع نذري پيدا ميشود و از طنابهايي كه به ديوارهاي اطراف نصب شده هم ميتوان براي پايين رفتن كمك گرفت.
http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/img-5078.jpg
يك عكس ديگر هم از چاه ببينيد كه با نور شمع روشن شده (زمان نوردهي را خيلي زياد گرفتهام وگرنه با اين شمعها به زور ميتوانيد جلوي پايتان را ببينيد). تقريبا ۱۵ پلهي تند رو به پايين و بعد يك راهروي مسطح رو به جلو.
http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/img-5081.jpg
ته آن راهرو مسطح، فضاي نه چندان بزرگي هست به ارتفاع ۱۵۰ تا ۱۸۰ سانتيمتر كه وسطش يك سنگ يادبود نصب است. معمولا روي سنگ چند شمع روشن ميبينيد.
http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/img-5087.jpg
روي سنگ نقش يك شمع كشيدهاند. توي شعله نوشته است : «يا هو/ اي تو را با هر دلي رازي دگر». بالاي تنه شمع نوشته: «حضرت مرتاضعلي شاه كه در قرن دوم هجري در اين مكان بوصال معشوق رسيد». زير اين نوشته هم غزلي از حافظ هست با مطلع: «گلغذاري ز گلستان جهان ما را بس» پايين سنگ تاريخ نصب آن را نوشته اند: «به تاريخ ۲۶ تيرماه ۱۳۷۲».
http://www.ganjei.com/wordpress/wp-content/uploads/img-5112.jpg
البته «قرن دوم هجري» نبايد درست باشد و نامهاي «ايكس-علي-شاه» بيشتر از ۳۰۰-۴۰۰ سال قدمت ندارند. يا چاه مربوط به دوران صفوي است (احتمالا همان سال ۱۰۱۲ قمري) يا قبل از آن زمان اسم و كاربري ديگري داشته است.
چاه مرتاض علي
چاه مرتاض علي
ادامه مطلب